Şengül Hamamı

Şengül Hamamı kadın ve erkekler için ayrı kısımları olan bir çifte hamamdır. 15.yüzyılın 2. yarısında Anadolu beylerbeyi İshak paşa tarafından yaptırılmıştır. Hamam 19. yüzyılda tadilat ve 2009 yılında ise restore edilmiştir.

Şengül Hamamı

Tarihi Dönemi: 15. yüzyılın 2. yarısında inşa edilip 19. yüzyılda tadilat ve 2009 yılında ise restorasyon geçirmiştir. Halen kullanılmaktadır. 

Bulunduğu çevre: İstiklal (Yahudi) (Anafartara ) mahallesi 

Şehir: Ankara 

Ülke: Türkiye 

Örnek çalışma başkanı: Prof. Dr. Emine N. Caner-Saltık

Hamamının bulunduğu tarihi çevre:

İstiklal (Yahudi) mahallesi, Ulus'ta eski Ankara'nın ortasında ve kalenin güney batı eteklerinde yer almaktadır. İstiklal mahallesi (Anafartalar Mh) Osmanlı döneminde Yahudi bölgesi olarak tanınmasına rağmen Yahudilerin buraya ne zaman yerleştikleri tam olarak bilinmemektedir. Yahudilerin Ankara'ya ilk gelişleri Milat'tan önce birinci yüzyılda olmuştur. Bu tarihten itibaren Ankara'daki Yahudi topluluğunun seyahatnamelerde adları

geçmekle beraber Ankara'nın neresinde oturdukları belirtilmemiştir. 19. yüzyılda Yahudiler Ankara nüfusunun küçük bir bölümünü oluşturmakta idi. İstiklal mahallesinde Yahudiler Müslümanlarla birlikte yaşamaktaydı. Bu durum mahalledeki cami, hamam ve mescitlerin varlığından anlaşılmaktadır. 1915-1917 yılları arasındaki büyük yangınlarda İstiklal mahallesinin kuzey bölümü yanmıştır. Ankara Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti olunca şehrin bu bölgesinde de yoğun şekilde yeni yapıların inşası başladı. Yeni Ankara'yı eski Ankara'nın yanına inşa etme politikası eski Ankara'nın korunmasına yardım etmiş olsa da, bu dönemde kontrol edilemeyen yapılaşma izinleri yüzünden birçok tarihi ev yıkıma uğradı. 1980 yılında İstiklal Mahallesi'ni de içine alan geniş bir alan devlet tarafından tarihi sit alanı olarak ilan edildi. Bu tarihi alan, ülkeyi etkilemekte olan sosyal ve ekonomik çalkantıları yaşamaktadır ve değişim tehdidi altındadır. Bu bölgede birçok tarihi yapı çeşidi yer almaktadır. Bu yapılar dini yapılar, kamu ve eğitim yapıları, hizmet yapıları, ticari yapılar ve konutlar şeklinde sınıflandırılabilir.

Mimari Özellikler :

Şengül Hamamı kadın ve erkekler için ayrı kısımları olan bir çifte hamamdır. 15.yüzyılın 2. yarısında Anadolu beylerbeyi İshak paşa tarafından yaptırılmıştır. Hamam 19. yüzyılda tadilat ve 2009 yılında ise restore edilmiştir. Eski tuğla kubbeler ve bacalar, yeni taş kaplama duvarların üstünde görülmektedir. Soyunma odalarının üstünde sivri ahşap çatılı ışıklıklar yer almaktadır. Kadınlar kısmının girişi barok karakteristikleri taşıyan sivri bir çatı ile örtülmüştür ve beşik tonozlu bir koridora açılmaktadır. Erkekler kısmının girişi ana sokak üzerinden doğrudan, ortasında bir havuz olan soyunma odasına açılmaktadır. Kadınlar kısmının girişi yan sokaktadır. Her iki kısmın kapı girişi de kemerlidir ve gösterişli çiçek motifli birer kilit taşı vardır. Ilıklığı erkekler kısmından daha büyüktür ve kubbeli bir çatı ile örtülmüştür. Hamamın batı kısmında iki tuvalet vardır. Ilıklıktan sıcaklık kısmına bir geçiş bulunmaktadır. Sıcaklık kadınlar kısmında bir büyük kubbe ve onu çevreleyen iki tane kubbeli eyvan ile kapanırken, erkekler kısmında da bir büyük kubbe ve onu çevreleyen üç kubbeli eyvanla kapanmıştır. Bunlara ek olarak köşelerde üçer tane kubbeli halvet odası bulunmaktadır. Kubbelerin ortasında sekiz tane ışık deliği görülmektedir. Hamamın doğu cephesinde iki su deposu vardır. Osmanlı hamamlarının erkekler kısmı her zaman daha süslüdür. Bu süslemelerin en güzel örneklerinden biri de Şengül Hamamı erkekler kısmı sıcaklık kubbesindedir. Şengül hamamı, 16. yüzyıl Osmanlı hamam mimarisinin özelliklerini göstermektedir.

2009 yılında Ankara Vakıflar Bölge Müdürlüğünün gözetim ve denetiminde özel bir şirket olan Aslanlar Hamam İşletme Limited Şirketi tarafından restore edilerek tekrar hizmete açılmıştır. Avrupa Birliğince Tarihi Miras Kapsamında Türkiyede örnek Hamam seçilmiştir.

Yapının İşlevi:

Yapı, kadınlar ve erkekler için ayrı kısımları olan bir çifte hamam olarak kullanılmaktadır.

Mülkiyeti: 

Şengül Hamamı'nın sahibi Vakıflar Genel Müdürlüğü'dür. Özel bir şirket tarafından işletilmektedir.

Seçme Kriteri:

Şengül Hamamı Ankara'da halen kullanılmakta olan iki tarihi hamamdan biridir. Tarihi Ankara dokusu içinde yer almaktadır.